Hareketli protez ve tam protez, İstanbul Dişlerin tümü ya da bir kısmı eksikse takılıp çıkarılan protezler: tam protez (damak protezi), kroşeli bölümlü protez ve hassas bağlantılı protez.

Hareketli protez, eksik dişlerin yerini alan ve takılıp çıkarılan protezdir. Üç ana türü vardır: hiç diş kalmayan çene için tam protez, bazı dişleri olan çene için kroşeli bölümlü (parsiyel) protez ve kroşe yerine kaplanan dişlerdeki gizli bağlantılara oturan hassas bağlantılı protez. Bunlara ek olarak protezin implantlara çıtçıtla tutturulduğu implant üstü hareketli protezler de vardır.

Tam protez, çenede hiç diş kalmadığında yapılan, pembe akrilik kaide ve yapay dişlerden oluşan protezdir; üst çenede damağı da örttüğü için halk arasında damak protezi denir. Çenelerin ölçüsü alınır, kapanış ve dişlerin yüksekliği kaydedilir, yapay dişler prova edilir ve protez tamamlanıp teslim edilir. Üst tam protez damağa geniş bir alanla oturduğu için genellikle alttakinden daha iyi tutunur.

Kroşe yerine, kaplanan dişlere yerleştirilen gizli bağlantılarla tutunan bir hareketli protezdir; halk arasında çıtçıtlı protez de denir. Bağlantının bir parçası kaplamanın içinde, diğeri protezde durur ve anahtar-kilit gibi birbirine oturur. Kroşe görünmediği için görünümü daha iyidir ve tutuculuğu yüksektir; buna karşılık dayanak dişlerin kaplanması gerekir. Özellikle boşluğun arkasında diş olmayan ya da uzun boşluklu çenelerde kullanılır.

Ağızda bazı dişler duruyorsa yapılan, metal bir iskelet üzerine akrilik dişlerin yerleştirildiği protezdir; halk arasında kancalı ya da iskelet protez de denir. Kroşeler komşu dişlere tutunur, protez hem dişlerden hem diş etinden destek alır. Tam proteze göre daha iyi tutunur; kroşenin tutunduğu dişlerden biri ileride kaybedilirse çoğu zaman o dişin yerine diş eklenerek kullanılmaya devam edilir.

İlk günlerde protez büyük gelebilir, konuşma ve çiğneme zorlaşabilir, tükürük artabilir. Yumuşak gıdalar ve küçük lokmalarla başlamak, iki tarafla birden çiğnemek ve sesli okumak alışmayı kolaylaştırır. Alt tam proteze alışmak daha uzun sürebilir. Vuran yer olursa sabretmek yerine şubenize gelin; düzeltilir.

Protezi kendiniz törpülemeyin ya da kesmeyin. Muayeneye protezinizi takılı olarak gelin ki hekiminiz vuran yeri görebilsin. Hekiminiz protezin o bölgesini düzeltir. Protez çıkarıldığı halde geçmeyen bir yara ya da ağızda beyaz veya kırmızı bir leke varsa beklemeden gösterin.

Diş eti altındaki kemik zamanla erir ve protez gevşer. Besleme, protezin iç yüzeyinin yeni bir akrilik katmanla yenilenerek dokulara yeniden oturtulmasıdır. Protez çok eskidiyse, dişleri aşındıysa ya da kapanış çok değiştiyse besleme yerine yeni protez önerilebilir. Çatlayan ya da kırılan protez de çoğu zaman tamir edilebilir.

Protezi her gün protez fırçasıyla ve protez temizleyiciyle (örneğin temizleme tableti) temizleyin; diş macunu yüzeyini aşındırdığı için kullanmayın. Geceleri protezi çıkarın; diş etinizin dinlenmesi ve mantar enfeksiyonunun önlenmesi için önemlidir. Çıkardığınız protezi içinde su olan kutusunda saklayın, kuru bırakmayın.

İyi oturan bir protez çoğu zaman yapıştırıcı gerektirmez, ama bazı kişiler kendini daha güvende hisseder. Kullanacaksanız az miktarda sürün ve her gün protezden ve ağzınızdan tamamen temizleyin. Giderek daha çok yapıştırıcıya ihtiyaç duyuyorsanız protez gevşemiş olabilir; besleme gerekip gerekmediğine bakalım.

Bu planınıza bağlıdır. Bazı vakalarda dişler çekildiği gün takılan geçici (immediat) bir protez planlanabilir; diş eti iyileşip şekli değiştikçe bu protez beslenir ya da kalıcı protez yapılır. Sizin için uygun olup olmadığını ve dişsiz kalacağınız bir dönem olup olmadığını hekiminiz önceden anlatır.

Hareketli protez cerrahi gerektirmez, ama diş etine oturduğu için oynayabilir ve kemik erimesini durdurmaz. İmplant üstü protezde protez implantlara tutturulur: sabit bir köprü (tam çene implant, All-on-4) ya da çıtçıtla takılıp çıkarılan bir protez olabilir. Kemiğiniz, genel sağlığınız ve beklentiniz belirler; hekiminiz iki yolu da anlatır.